Prawdopodobnie wiesz, że większość autorytetów zaleca rozcieńczanie olejków eterycznych przed użyciem, zwłaszcza jeśli są stosowane na skórę. Istnieje wiele powodów, dla których należy rozcieńczać, i omówimy je tutaj, wraz z wyjaśnieniem różnych zakresów rozcieńczeń. Produkty składające się wyłącznie z olejków eterycznych mają ograniczone zastosowanie i mogą być bardzo drogie, w zależności od zawartości. Bezpieczeństwo to kolejny przekonujący powód, dla którego warto rozciągać olejki eteryczne, czy to dlatego, że chcesz uniknąć potencjalnych skutków ubocznych, czy też w celu przestrzegania przepisów bezpieczeństwa. Przeanalizujemy to szczegółowo poniżej.
Na początek kilka podstawowych faktów:
- Kiedy mówimy o rozcieńczeniu lub stężeniu, odnosimy się do ilości jednej substancji w mieszance. Na przykład, jeśli mówimy o rozcieńczeniu 5%, mamy na myśli, że w całkowitym produkcie jest 5% olejku eterycznego i 95% „innych rzeczy”, i nie można ich łatwo rozdzielić.
- Będę mówić o procentach, ponieważ są uniwersalne. Procent można przeliczyć na dowolną miarę – krople, mililitry, gramy itd.
- Obliczając rozcieńczenie, możemy pracować z wagą lub objętością. Nie możemy ich jednak mieszać – trzeba trzymać się jednego lub drugiego.
- Dawki wymiany przy wykorzystaniu kropli są zawsze przybliżone, ponieważ nie ma dwóch takich samych kropli olejku eterycznego.
- Czasami można spotkać się z proporcjami, takimi jak 1 część olejku eterycznego na 4 części FCO (frakcjonowanego oleju kokosowego).
- Te proporcje mogą być niebezpieczne. Na przykład 1 do 4 oznacza 25%, co będzie o wiele za skoncentrowane dla prawie każdego bezpiecznego zastosowania.
Głównym powodem, jeśli nie najważniejszym, rozcieńczania olejku eterycznego jest unikanie podrażnień skóry lub innych reakcji skórnych. Wiemy, że olejki eteryczne mogą działać przeciwzapalnie i pomagać w przywracaniu funkcji barierowej naszej skóry. Wiemy również, że działanie olejku eterycznego na skórę zależy od rozcieńczenia – im większe stężenie olejku eterycznego, tym większe ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanych. Przyjrzyjmy się, dlaczego tak jest i jakie są mechanizmy związane zarówno z efektami terapeutycznymi, jak i niepożądanymi.
Jedną z funkcji naszej skóry jest ostrzeganie nas przed niebezpieczeństwem poprzez nieprzyjemne doznania, takie jak podrażnienie. Skóra zawiera klasę receptorów zwanych kanałami przejściowego potencjału receptorowego (TRP), które rejestrują takie doznania, jak ciepło, zimno, ból i podrażnienie. Służą jako system ostrzegawczy, zachęcający nas do zmiany zachowania i unikania obrażeń. Jeśli zignorujesz ten sygnał i nie oddalisz się od źródła ciepła itp., ciało wyśle ci silniejszy sygnał w postaci – zazwyczaj – bólu. Kanały TRP znajdują się nie tylko na powierzchni naszej skóry, ale także w innych tkankach nabłonkowych, takich jak jelita i drogi oddechowe.
Wiele składników olejków eterycznych aktywuje określone kanały TRP. Niektóre składniki są bardziej aktywujące niż inne, dlatego olejki takie jak goździkowy (eugenol), cynamonowy (cynamonowy aldehyd), oregano (karwakrol) i tymiankowy (tymol) mają tendencję do drażnienia.
Oprócz reakcji drażniących, istnieją również reakcje alergiczne i fototoksyczne, a spośród tych trzech reakcje alergiczne są najczęstsze. Jeśli masz reakcję drażniącą, ma sens nałożyć coś na skórę, aby rozcieńczyć wszelkie pozostałości olejku eterycznego. Jednak reakcje alergiczne są zupełnie inne. Jeśli masz jedną, cóż, właśnie stałeś się uczulony na coś, co oznacza, że możesz nigdy nie być w stanie użyć tego ponownie bez wystąpienia kolejnej, podobnej reakcji. Możesz dowiedzieć się więcej o reakcjach alergicznych na olejki eteryczne i jak ich unikać, tutaj.
Ponieważ olejki eteryczne składają się z małych, lotnych związków, które łatwo wchodzą w interakcje z kanałami TRP, mogą one – potencjalnie – podrażniać skórę, jelita i drogi oddechowe. Ponieważ mogą również przenikać przez skórę, olejki eteryczne stanowią szczególne ryzyko. Jednak te same właściwości niosą również korzyści.
Na przykład mentol aktywuje TRPM8, a ten kanał rejestruje niską temperaturę (Liu i in. 2013). Oznacza to, że olejek miętowy, który zawiera około 40% mentolu, jest odczuwany jako zimny na skórze. Temperatura skóry się nie zmienia, ale nasze ciało reaguje tak, jakby wyczuwało zimno – krew napływa do tego obszaru, aby go ogrzać. Tak więc, chociaż olejek miętowy i mentol są często uważane za chłodzące, to jednak również rozgrzewają, i to w bardziej realnym sensie.
Innym działaniem mentolu, poprzez kanały TRP, jest analgezja (Liu i in. 2013). Połączenie analgezji i innych właściwości sprawia, że olejek miętowy jest szczególnie przydatny w przypadku bólu mięśni, bólu neuropatycznego i większości rodzajów świądu. W przypadku bólu neuropatycznego skuteczne jest 0,5–1% mentolu, co oznacza, że 1–2% olejku miętowego również będzie działać dobrze (Colvin i in. 2008, Storey i in. 2010).
Inną ważną funkcją naszej skóry jest utrzymywanie szkodliwych substancji i drobnoustrojów poza naszym ciałem, a nasze ciało chroni nas na kilka sposobów. Po pierwsze, istnieje bariera skórna składająca się z wielu warstw komórek skóry, ułożonych w sposób, który sprawia, że penetracja jest niezwykle trudna. Jeśli „intruz” zdoła przedostać się przez barierę, układ odpornościowy wkracza do akcji, pompując więcej krwi i uruchamiając kaskadę obronną zwaną reakcją zapalną. Może się to objawiać zaczerwienieniem, guzkami, swędzeniem lub bolesnymi odczuciami.
Zakładając, że zawsze chcesz zminimalizować ryzyko, maksymalizując potencjalne korzyści, jak rozcieńczyć i dlaczego? Jak wspomniałam wcześniej, będziemy mówić o procentach, a nie o kroplach. Procenty można przeliczyć na dowolny pomiar, dowolną skalę.
Istnieje sześć zakresów rozcieńczeń, w zależności od zamierzonego zastosowania. Myśl o nich nie jako o zasadach, ale jako o przydatnych wskazówkach. Mogą istnieć wyjątki w szczególnych przypadkach, ale te procenty dadzą ci dobre pojęcie o rozsądnych rozcieńczeniach – takich, które są zarówno skuteczne, jak i bezpieczne. Jak wspomniałam wcześniej, im większe stężenie olejku eterycznego, tym większe ryzyko niepożądanej reakcji skórnej. Jednak to samo nie dotyczy środków terapeutycznych. Zwiększenie dawki lub stężenia do pewnego poziomu również zwiększa skuteczność terapeutyczną, ale w pewnym momencie osiąga plateau, a przejście z, powiedzmy, 5% do 10% nie dodaje żadnych dodatkowych korzyści. Innymi słowy, zwiększenie stężenia zawsze zwiększa ryzyko, ale może nie zwiększać korzyści.
Zakresy te zostały opracowane na podstawie badań dotyczących zarówno bezpieczeństwa, jak i skuteczności. Oto bardziej szczegółowe uzasadnienie dla każdego z nich:
Zakres 1 – problemy z wrażliwością, uszkodzona skóra 0,2-1%
To jest dla kogoś, czyja skóra jest już podatna na reakcje lub ma upośledzoną funkcję barierową. Musimy być bardzo ostrożni i wprowadzać olejki eteryczne w bardzo niskich stężeniach, aby nie pogorszyć sytuacji. W takich przypadkach zaleca się ścisłe monitorowanie.
Zakres 2 – Kosmetyki do twarzy i dezodoranty 0,5-1,2%
W przypadku wielu efektów kosmetycznych (sucha skóra, starzejąca się skóra itp.) ten zakres jest zazwyczaj tym, czego chcemy (Altaei 2012, Auffray 2007, Reuter i in. 2008). Ten drugi najniższy zakres jest przeznaczony do stosowania na twarzy i innych wrażliwych obszarach, takich jak pachy.
Zakres 3 – Olejki i balsamy do ciała 1-3%
Ten zakres rozcieńczeń jest stosowany od ponad 50 lat przez aromaterapeutów do masażu ciała olejkami eterycznymi i odpowiada on również zakresowi zapachów stosowanych w komercyjnych produktach do pielęgnacji ciała.
Zakres 4 – Produkty do kąpieli 2-4%
Ta kategoria obejmuje produkty zmywalne (mydło, żel pod prysznic itp.) i wszelkie produkty do stosowania w wannie lub pod prysznicem. Produkty zmywalne nie pozostają na skórze, podczas gdy kąpiel zakłada, że olejki eteryczne będą równomiernie rozproszone w wodzie kąpielowej, a zatem jeszcze bardziej rozcieńczone. Chcemy cieszyć się zapachem, który jest łatwo wyczuwalny, dlatego zakres jest nieco wyższy.
Zakres 5 – Leczenie trądziku, gojenie ran 2-10%
Zakres ten opiera się na tym, co badania wykazują jako skuteczne stężenia. Z badań klinicznych wiemy, że 5% to skuteczne rozcieńczenie w przypadku trądziku, a także swędzenia (Elsaie i in. 2016, Enshaieh i in. 2007). Wkraczamy tutaj w strefę zastosowań terapeutycznych i musimy upewnić się, że nasz produkt ma wystarczającą moc, aby poradzić sobie z problemem, jednocześnie unikając niepożądanych reakcji. Zakłada to również krótkotrwałe, ukierunkowane stosowanie. Jeśli nie widzisz żadnych rezultatów przy 10% olejku eterycznego, być może musisz ponownie rozważyć schemat leczenia.
Zakres 6 – produkty do stosowani przy bólu i „dobrego samopoczucia” 3–10%
W przypadku bólu menstruacyjnego badania kliniczne stosują stężenia 3-5% (Sut & Kahyaoglu-Sut 2017). W przypadku bólu mięśniowo-szkieletowego może być potrzebne do 10%, ale 1,5-5,0% jest często skuteczne (Bako i in. 2023). Większość bolesnych stanów, na które stosuje się olejki eteryczne, nie występuje na poziomie skóry, ale raczej mięśni i tkanki łącznej, dlatego możemy potrzebować wyższego stężenia, aby uzyskać pożądany efekt. Dostosuj w górę lub w dół w zależności od tego, jak ostry jest stan.
Podobnie jak każdy składnik aktywny, olejki eteryczne wiążą się z ryzykiem, a ich stosowanie w postaci nierozcieńczonej na skórze nie jest ani rozsądne, ani konieczne.
Jeżeli czujesz, że olejki eteryczne Cię fascynują, ale jednocześnie budzą niepewność i pytania typu „czy używam ich dobrze?”, e-book „Aromaterapia bez tajemnic. Zrozum, pokochaj i stosuj bezpiecznie” powstał właśnie dla Ciebie. To uporządkowana, przystępnie podana wiedza, która pomoże Ci zrozumieć, jak działają olejki, jak je dobierać i jak stosować je bez obaw, w zgodzie z ciałem i naturą. Dzięki temu e-bookowi aromaterapia przestanie być chaotycznym eksperymentem, a stanie się świadomym, spokojnym rytuałem, który realnie wspiera Twoje codzienne samopoczucie i zdrowie. Ten i inne ebooki o tematyce aromaterapeutycznej znajdziesz TUTAJ.
Kluczowym elementem przy stosowaniu olejków eterycznych w celach terapeutycznych jest ich jakość. W swojej pracy używam wyłącznie certyfikowanych i dokładnie przebadanych olejków, ponieważ tylko takie produkty gwarantują skuteczność i bezpieczeństwo. Jeśli również zależy Ci na pewności co do jakości, zachęcam do założenia darmowego konta upoważniającego do korzystania z promocji, rejestrując się na stronie www.teambewit.pl Dołącz do mojej olejkowej społeczności. Co zyskasz zakładając bezpłatne konto pod moją opieką? Przeczytaj TUTAJ.
Dołącz do grona subskrybentów aromatycznego newslettera, by otrzymywać dodatkowe materiały prosto na Twój adres mailowy! Odbierz darmowy pakiet edukacyjny, który ułatwi Ci stosowanie olejków eterycznych. Kliknij tutaj!
Zachęcam do zgłębiania tajemnic aromaterapii i korzystania z jej dobroczynnych właściwości aby osiągnąć równowagę i harmonię w życiu. Źródłem cennych informacji a także miejscem, gdzie znajdziesz inspiracje do tworzenia własnych receptur jest strona AROMATERAPIA.
ŚWIETNEJ JAKOŚCI NATURALNE OLEJKI ETERYCZNE ➡️ www.olejki.org
Wykorzystaj kod rabatowy na swoje pierwsze zakupy w BEWIT! Kod promocyjny dający zniżkę -15% to: WVX2RDTP
Jeśli podczas swoich zakupów założysz bezpłatne i do niczego Cię nie zobowiązujące konto, będziesz mieć dostęp do innych zniżek i promocji dostępnych tylko dla zarejestrowanych klientów.
Abe, S., Maruyama, N., Hayama, K., Inouye, S., Oshima, H., & Yamaguchi, H. (2004). Hamowanie rekrutacji neutrofili u myszy przez olejek eteryczny z geranium. Mediatorzy stanu zapalnego, 13(1), 21–24. https://doi.org/10.1080/09629350410001664798
Abe, S., Maruyama, N., Hayama, K., Ishibashi, H., Inoue, S., Oshima, H., & Yamaguchi, H. (2003). Hamowanie reakcji adhezji neutrofili wywołanej czynnikiem martwicy nowotworu alfa przez olejki eteryczne. Mediatorzy stanu zapalnego, 12(6), 323–328. https://doi.org/10.1080/09629350310001633342
Altaei, D. (2012). Miejscowy olejek lawendowy w leczeniu nawracających owrzodzeń aftowych. American Journal of Dentistry, 25(1), 39–43.
Auffray, B. (2007). Ochrona przed tlenem singletowym, głównym czynnikiem peroksydacji skwalenu sebum podczas ekspozycji na słońce, przy użyciu olejku eterycznego Commiphora myrrha. International Journal of Cosmetic Science, 29(1), 23–29. https://doi.org/10.1111/j.1467-2494.2007.00360.x
Bakó, E., Fehérvári, P., Garami, A., Dembrovszky, F., Gunther, EE, Hegyi, P., … Böszörményi, A. (2023). Skuteczność miejscowych olejków eterycznych w zaburzeniach układu mięśniowo-szkieletowego: przegląd systematyczny i metaanaliza randomizowanych badań kontrolowanych. Farmaceutyka, 16(2). https://doi.org/10.3390/ph16020144
Batista, P., Harris, E., Werner, M., Santos, A., & Story, G. (2011). Hamowanie kanałów TRPA1 i NMDA przyczynia się do antynocycepcji wywołanej przez (-)-linalool. The Journal of Pain, 12(4). https://doi.org/10.1016/j.jpain.2011.02.122
Colvin, LA, Johnson, PRE, Mitchell, R., Fleetwood-Walker, SM i Fallon, M. (2008). Z laboratorium do łóżka: przypadek szybkiego odwrócenia bólu neuropatycznego wywołanego przez Bortezomib za pomocą aktywatora TRPM8, mentolu. Journal of Clinical Oncology, 26(27), 4519–4520. Pobrano z http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18802169
Denda, M., Tsutsumi, M. i Goto, M. (2010). Miejscowe stosowanie agonistów TRPA1 i krótkotrwałe narażenie na zimno przyspiesza regenerację bariery przepuszczalności skóry. Journal of Investigative Dermatology, 130, 1942–1945. https://doi.org/10.1038/jid.2010.32
Elsaie, ML, Almohsen, AM, Ibrahim, IM i Mohey-Eddin, MH (2017). Skuteczność miejscowego olejku miętowego w leczeniu objawowym przewlekłego świądu. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 9, 333–338. https://doi.org/10.1111/jocd.12342
Enshaieh, S., Jooya, A., Siadat, AH i Iraji, F. (2007). Skuteczność 5% miejscowego żelu z olejkiem z drzewa herbacianego w łagodnym do umiarkowanego trądziku pospolitym: randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kontrolowane placebo. Indian Journal of Dermatology, Venereology, and Leprology, 73(1), 22–26.
Heisterberg, M. V, Menné, T. i Johansen, JD (2011). Alergia kontaktowa na 26 konkretnych składników zapachowych, które należy deklarować w produktach kosmetycznych zgodnie z dyrektywą UE dotyczącą kosmetyków. Contact Dermatitis, 65(5), 266–275. https://doi.org/10.1111/j.1600-0536.2011.01962.x
Johansen, JD, Andersen, KE, Rastogi, SC, Menne, T. (1996). Reakcje progowe u osób wrażliwych na aldehyd cynamonowy: wyniki i aspekty metodologiczne. Contact Dermatitis, 34, 165–171.
Katsukawa, M., Nakata, R., Koeji, S., Hori, K., Takahashi, S., & Inoue, H. (2011). Cytronellol i geraniol, składniki olejku różanego, aktywują receptory aktywowane przez proliferator peroksysomów α i γ oraz hamują ekspresję cyklooksygenazy-2. Bioscience, Biotechnology and Biochemistry, 75(5), 1010–1012. https://doi.org/10.1271/bbb.110039
Kobayashi, Y., Sato, H., Yorita, M., Nakayama, H., Miyazato, H., Sugimoto, K. i Jippo, T. (2016). Hamujące działanie olejku eterycznego z geranium i jego głównego składnika, cytronellolu, na degranulację i produkcję cytokin przez komórki tuczne. Bioscience, Biotechnology and Biochemistry, 80(6), 1172–1178. https://doi.org/10.1080/09168451.2016.1148573
Lee, YM, Kang, SM i Chung, JH (2012). Rola kanału TRPV1 w starzejącej się skórze człowieka. Journal of Dermatological Science, 65(2), 81–85. https://doi.org/10.1016/j.jdermsci.2011.11.003
Liu, B., Fan, L., Balakrishna, S., Sui, A., Morris, JB i Jordt, SE (2013). TRPM8 jest głównym mediatorem mentolowej analgezji bólu ostrego i zapalnego. Pain, 154(10), 2169–2177. https://doi.org/10.1016/j.pain.2013.06.043
Maruyama, N., Sekimoto, Y., Ishibashi, H., Inouye, S., Oshima, H., Yamaguchi, H., & Abe, S. (2005). Hamowanie gromadzenia się neutrofili u myszy poprzez skórne zastosowanie olejku eterycznego z geranium. Journal of Inflammation, 2(1). https://doi.org/10.1186/1476-9255-2-1
Nielsen, JB (2006). Naturalne oleje wpływają na integralność ludzkiej skóry i przezskórną penetrację kwasu benzoesowego w sposób zależny od dawki. Podstawowa i kliniczna farmakologia i toksykologia, 98(6), 575–581. https://doi.org/10.1111/j.1742-7843.2006.pto_388.x
Reuter, J., Huyke, C., Casetti, F., Theek, C., Frank, U., Augustin, M. i Schempp, C. (2008). Potencjał przeciwzapalny lipolotionu zawierającego olejek kolendrowy w teście rumienia ultrafioletowego. Journal Der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft, 6(10), 847–851. https://doi.org/10.1111/j.1610-0387.2008.06704.x
Riera, CE, Menozzi-Smarrito, C., Affolter, M., Michlig, S., Munari, C., Robert, F., … Le Coutre, J. (2009). Związki z papryczek syczuańskich i melegueta aktywują, kowalencyjnie i niekowalencyjnie, kanały TRPA1 i TRPV1. British Journal of Pharmacology, 157(8), 1398–1409. https://doi.org/10.1111/j.1476-5381.2009.00307.x
Storey, DJ, Colvin, LA, Mackean, MJ, Mitchell, R., Fleetwood-Walker, SM i Fallon, MT (2010). Odwrócenie ograniczającej dawkę neuropatii obwodowej wywołanej karboplatyną za pomocą aktywatora TRPM8, mentolu, umożliwia dalszą skuteczną dostawę chemioterapii. Journal of Pain and Symptom Management, 39(6), 2–4. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2010.02.004
Sut, N., & Kahyaoglu-Sut, H. (2017). Wpływ masażu aromaterapeutycznego na ból w pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu: metaanaliza. Complementary Therapies in Clinical Practice, 27, 5–10. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2017.01.001
Tang, L., Gao, J., Cao, X., Chen, L., Wang, H. i Ding, H. (2022). Skład chemiczny i aktywność przeciwgrzybicza olejku eterycznego z Salvia sclarea L. z Bułgarii przeciwko izolatom klinicznym gatunków Candida. Experimental Dermatology, 31(3).
Tisserand, R., Young, R. (2014). Bezpieczeństwo olejków eterycznych: przewodnik dla pracowników służby zdrowia. Churchill Livingstone, Edynburg.
Ye, CJ, Li, SA, Zhang, Y. i Lee, WH (2019). Geraniol działa na kanał jonowy KV1.3 i wykazuje działanie przeciwzapalne in vitro i in vivo. Fitoterapia, 139. https://doi.org/10.1016/j.fitote.2019.104394
