Koty a bezpieczeństwo stosowania olejków eterycznych

W kwestii olejków eterycznych i kotów pojawiły się dość silne emocje i opinie, a często zadawane pytanie brzmi: „Czy rozpylanie olejków eterycznych w obecności kotów jest bezpieczne?”. Rozpylanie olejków eterycznych może być toksyczne dla ludzi, jeśli jest nadmierne, powodując objawy neurologiczne, takie jak ból głowy lub zmęczenie. Ogólnie rzecz biorąc, tworzenie długich list konkretnych olejków, które są rzekomo „bezpieczne” lub „toksyczne” dla kotów, nie ma większego sensu – chodzi raczej o ogólną ekspozycję. Olejki eteryczne można bezpiecznie rozpylać w obecności kotów, o ile zapewniona jest dobra wentylacja, rozpylane są tylko niewielkie ilości przez ograniczony czas, a kot ma swobodę opuszczenia pomieszczenia, jeśli chce. Kilka części na milion aromatycznej pary w powietrzu prawdopodobnie nie jest szkodliwe, ale należy uważać, aby uniknąć gromadzenia się oparów przez wiele godzin.

Koty prawie całkowicie nie posiadają ważnych enzymów wątrobowych, które występują u ludzi i które są ważne w metabolizmie wielu składników olejków eterycznych. Są to przede wszystkim enzymy UDP-glukuronozylotransferazy (UGT), takie jak UGT1A6, UGT1A9 i UGT2B7 (Court 2013, Van Beusekom 2013). W związku z tym istnieje teoretyczne ryzyko zwiększonej toksyczności dla kotów, choć w przypadku psów problem ten jest znacznie mniejszy. Na przykład mentol jest metabolizowany (u ludzi i gryzoni) głównie poprzez glukuronidację, a badania toksyczności wykazały, że mentol jest 3-4 razy bardziej toksyczny dla kotów niż dla szczurów (Opdyke 1976). Nie wiemy na pewno, czy większa toksyczność dla kotów wynika z braku enzymu, ale jest to bardzo prawdopodobne. Jednak choć różnica 3-4 razy jest znacząca, nie jest ona ogromna. Z pewnością nie zalecam polewania kota dużymi ilościami czystych olejków eterycznych – nigdy. Koty są dość podatne na toksyczne działanie olejku z gałki muszkatołowej i olejku z drzewa herbacianego. Jednak niewielka ilość dowolnego olejku eterycznego i umiarkowana ilość większości z nich nie zaszkodzi kotu.

Natomiast „przedawkowanie” olejku z drzewa herbacianego może być śmiertelne dla kota. Łącznie 60 ml nierozcieńczonego olejku z drzewa herbacianego zostało nałożone na skórę trzech kotów w celu leczenia poważnych ukąszeń pcheł (koty zostały wcześniej ogolone, ale nie miały żadnych zadrapań) i zapobiegania dalszej inwazji. Tego samego dnia jeden kot miał hipotermię, zaburzenia koordynacji ruchowej i nie był w stanie stać; jeden był w stanie śpiączki z ciężką hipotermią i odwodnieniem, a jeden drżał i miał zaburzenia równowagi. Po intensywnym leczeniu dwa koty wyzdrowiały, a jeden zmarł (Bischoff i Guale 1998).

Wynik ten nie jest zaskakujący, biorąc pod uwagę bardzo dużą ilość zastosowanego olejku eterycznego, 20 ml na każdego kota. Biorąc pod uwagę, że typowy kot waży 3-5 kg, odpowiada to 4,0 – 6,6 ml/kg, chociaż nie cała ta ilość została wchłonięta. Kot, który zmarł, miał podwyższony poziom enzymów wątrobowych, co sugeruje hepatotoksyczność. Odnotowano kilka przypadków zatrucia po miejscowym zastosowaniu olejku z drzewa herbacianego u psów i kotów. W większości przypadków olejek był stosowany w nieodpowiednich, wysokich dawkach w leczeniu chorób skóry. Typowe objawy to depresja, osłabienie, zaburzenia koordynacji ruchowej i drżenie mięśni. Leczenie objawów klinicznych i opieka wspomagająca były wystarczające, aby osiągnąć całkowite wyleczenie w ciągu 2-3 dni (Villar et al 1994). Jednak prawdopodobnie największym zagrożeniem dla zdrowia kota związanym z aromaterapią jest olejek z mięty polej. Poniższy tekst pojawiał się kiedyś na stronie internetowej Now Foods – został on usunięty, co moim zdaniem jest słuszne ze względów bezpieczeństwa.

Ciekawostka: w dawnych czasach mięta polej była również znana jako „trawa puddingowa” ze względu na jej zastosowanie w farszu z mięty polej, miodu i pieprzu, który był często używany w puddingu wieprzowym. Pennyroyal należy do rodziny miętowatych i ma świeży, miętowy, ziołowy zapach. Chociaż jego zapach jest nieco silniejszy niż innych miętowatych, jego wartość terapeutyczna nie jest tak duża. Pennyroyal był często stosowany przez starożytnych w leczeniu różnych dolegliwości i nadal znajduje się w brytyjskiej farmakopei ziołowej, która zaleca go w przypadku wzdęć, kolki jelitowej, przeziębienia, opóźnionej menstruacji i dny moczanowej. Jednak w dzisiejszym świecie aromaterapii jest ona stosowana głównie w pielęgnacji zwierząt domowych. Pennyroyal był ulubionym środkiem Pliniusza Starszego w walce z pchłami i do dziś pozostaje ulubionym naturalnym wrogiem pcheł.

Oto kolejny fakt – stosowanie nierozcieńczonego olejku z mięty polej do leczenia pcheł u kota może również spowodować śmierć zwierzęcia. Wiemy, że olejek z mięty polej jest toksyczny dla wątroby zarówno u gryzoni, jak i ludzi. Nie wiemy nic na temat toksyczności dla kotów, ale nie może być ona mniejsza. Wiele stron internetowych zawiera ostrzeżenia dotyczące olejku z mięty polej, a stosowanie suszonych, rozdrobnionych liści mięty polej jest całkowicie bezpieczne. Jednak fakt, że można kupić butelkę olejku z mięty polej o pojemności 1 uncji i że ani ona (patrz po lewej), ani powyższa (powiązana) strona internetowa nie informują wyraźnie (a) o tym, że nie należy stosować nierozcieńczonego olejku z mięty polej u zwierząt domowych, ani (b) o tym, w jakim stopniu należy go rozcieńczyć, aby był bezpieczny, jest niepokojący. (Odniesienie do „aromaterapii” na etykiecie jest intrygujące – co oznacza „zastosowanie w aromaterapii”? Nie potrafię sobie wyobrazić sytuacji, w której nierozcieńczony olejek z mięty polej byłby bezpieczny).

Wartość LD50 dla olejku z mięty polej podawanego doustnie szczurom wynosi 400 mg/kg (Opdyke 1974) w porównaniu z 1900 mg/kg dla olejku z drzewa herbacianego (Ford et al 1988), więc mięta polej jest około 4,75 razy bardziej toksyczna niż drzewo herbaciane. Ponieważ 20 ml olejku z drzewa herbacianego zastosowanego na skórę jest śmiertelne dla kota, prawdopodobna równoważna dawka śmiertelna olejku z mięty polej wynosiłaby 4,2 ml. Nie mam wątpliwości, że w wystarczającym stężeniu oba olejki eteryczne zabijają pchły, ale nie opublikowano żadnych badań dotyczących olejków eterycznych i pcheł kotów, psów lub ludzi. Nie wiemy więc, jakie stężenie byłoby toksyczne dla pcheł, a jednocześnie nietoksyczne dla kotów. Moja rada – olejek z drzewa herbacianego można stosować sporadycznie w stężeniu do 5% u kotów, a mięta polej może być bezpieczna w stężeniu do 1%, ale prawdopodobnie najlepiej jej unikać. Nie mam pojęcia, czy takie stężenia odstraszają lub zabijają pchły, ale sugerowałbym nie stosować olejku z mięty polej jako środka przeciw pchłom dla zwierząt domowych. Rozsądnie stosowane, większość olejków eterycznych jest bezpieczna do stosowania w produktach do pielęgnacji zwierząt domowych lub do sporadycznego stosowania w niewielkich ilościach.

Jeżeli czujesz, że olejki eteryczne Cię fascynują, ale jednocześnie budzą niepewność i pytania typu „czy używam ich dobrze?”, e-book „Aromaterapia bez tajemnic. Zrozum, pokochaj i stosuj bezpiecznie” powstał właśnie dla Ciebie. To uporządkowana, przystępnie podana wiedza, która pomoże Ci zrozumieć, jak działają olejki, jak je dobierać i jak stosować je bez obaw, w zgodzie z ciałem i naturą. Dzięki temu e-bookowi aromaterapia przestanie być chaotycznym eksperymentem, a stanie się świadomym, spokojnym rytuałem, który realnie wspiera Twoje codzienne samopoczucie i zdrowie. Zobacz TUTAJ.

Kluczowym elementem przy stosowaniu olejków eterycznych w celach terapeutycznych jest ich jakość. W swojej pracy używam wyłącznie certyfikowanych i dokładnie przebadanych olejków, ponieważ tylko takie produkty gwarantują skuteczność i bezpieczeństwo. Jeśli również zależy Ci na pewności co do jakości, zachęcam do założenia darmowego konta upoważniającego do korzystania z promocji, rejestrując się na stronie www.teambewit.pl Dołącz do mojej olejkowej społeczności. Co zyskasz zakładając bezpłatne konto pod moją opieką? Przeczytaj TUTAJ.